گيرد ، ارزش نظرى است . ارزش نظرى يعنى توانايى علم در ارائهء واقعيّت هستى آنچنان كه هست ؛ ارزش عملى آن يعنى توانايى علم در توانا ساختن انسان بر تصرّف و تسلّط بر طبيعت و تغيير آن مطابق دلخواه . تفكيك ميان اين دو در ابتدا باور نكردنى به نظر مىرسد . اينكه علم يا فلسفه ارزش نظرى داشته باشد امّا ارزش عملى نداشته باشد آن اندازه شگفت‌آور نيست كه ارزش عملى داشته باشد امّا فاقد ارزش نظرى باشد . از شگفتيهاى علم در جهان امروز اين است كه به موازات اينكه بر ارزش عملى علم روز به روز افزوده شده است ، از ارزش نظرى آن كاسته شده است . آنان كه دستى از دور بر آتش دارند گمان مىبرند كه پيشرفت علم از جهت روشنگرى ضمير بشر و ايجاد ايمان و اطمينان به واقعيّت كه همان گونه است كه علم امروز در آيينهء خود ارائه مىدهد ، به موازات پيشرفتهاى عملى است كه انكارناپذير است . در صورتى كه امر برعكس است . برتراند راسل در كتاب جهان‌بينى علمى پس از يك سلسله بحثها دربارهء نمونه‌هاى روش علمى ، خصال ويژهء روش علمى و محدوديّتهاى روش علمى ، در فصلى كه تحت عنوان « ما بعد الطّبيعهء علمى » باز كرده مىگويد : « به انديشهء من ، جهان مجموعه‌اى است از نقطه‌ها و جهشهاى فاقد وحدت ، فارغ از مداومت ، عارى از نظم و ترتيب و خالى از هر محتواى ديگرى كه مسأله‌آموز عشق باشد . در واقع ، اگر تعصّب و عادت را كنار بگذاريم به ندرت مىتوان حتّى از اين نظر كه اصولا دنيايى وجود دارد ، دفاع كرد . نظريّات اخير فيزيك‌دانان آنان را ناگزير از نكات فوق مىكند . . . امروزه دربارهء خورشيد چه بايد انديشيد ؟ خورشيد تاكنون چراغ پرفروغ آسمان و الههء مو طلايى افلاك بوده است . . . لكن در حال حاضر ، خورشيد چيزى جز امواج احتمالات نيست ، اگر بپرسيد آنچه « احتمال » ناميده مىشود چيست يا امواج در كدام اقيانوس سير مىكنند ، فيزيك دان مانند ديوانه‌اى جواب مىدهد كه : به قدر كافى از اين سخنان گفته و شنوده‌ايم ؛ فرض كنيد مسأله را جز اين گرفتيم ، آن وقت چى ؟ با وجود اين ، اگر اصرار بورزيد خواهد گفت كه امواج در فرمول او و فرمول او در انديشهء اوست . » ( 1 )

--> ( 1 ) . جهان‌بينى علمى ، تأليف راسل ، ترجمهء حسن منصور / ص 76 و 77 .